Literatura. Krótki przewodnik dla początkujących

– Zbigniew  Siemaszko,  Narodowe  Siły  Zbrojne,  Warszawa  1982

Napisana na emigracji i rozprowadzana w tzw. drugim obiegu pierwsza monografia dotycząca Narodowych Sił Zbrojnych. Autor zachowuje rzetelność i zgodnie z faktami opisuje stosunki między NSZ, a Armią Krajową i Polskim Państwem Podziemnym. W książce można znaleźć aneks zawierający meldunki odnoszące się do NSZ. Poszczególne rozdziały opisują: działalność Obozu Narodowo-Radykalnego w latach 1934-1939; Związku Jaszczurczego w latach 1939-1942, Narodowych Sił Zbrojnych w latach 1942-1943; Służby Cywilnej Narodu w latach 1942-1944; dwóch rozłamowych skrzydeł organizacji; Brygady Świętokrzyskiej oraz powojennej sytuacji NSZ w kraju i na zachodzie.


– Jerzy Pilaciński, Narodowe Siły Zbrojne – kulisy walki podziemnej 1939-1946, Warszawa 1990

Jerzy Pilaciński ps. „Lech” należał do Narodowych Sił Zbrojnych i był redaktorem konspiracyjnego pisma „Szczerbiec”. Należał do skrzydła podporządkowanego Armii Krajowej i brał udział w powstaniu warszawskim. Od listopada 1945 do listopada 1946 był szefem sztabu Komendy Głównej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego.

Książka poprzedzona przedmową Jędrzeja Giertycha, przywódcy Stronnictwa Narodowego jest krytyczna wobec radykalnego skrzydła ruchu narodowego.


Krzysztof Komorowski, Polityka i walka. Konspiracja zbrojna ruchu narodowego 1939-1945, Warszawa 2000

Obszerne opracowanie obejmujące działalność zarówno podziemia narodowego, jak i narodowo-radykalnego przez cały okres okupacji. Autor zwraca szczególną uwagę na dzieje Narodowej Organizacji Wojskowej, która mimo iż była ramieniem zbrojnym głównego nurtu podziemia narodowego pozostaje na marginesie pamięci współczesnej polskiej prawicy. Krytycznie opisuje także działalność niepodporządkowanego w 1944 roku Armii Krajowej skrzydła Narodowych Sił Zbrojnych. Przywołuje też wiele głosów krytycznych wobec Brygady Świętokrzyskiej.

– Jiri Friedl,  Żołnierze  banici.  Brygada  Świętokrzyska  NSZ  w Czechach  w 1945  roku,  Gdańsk  2016

W 2016 roku nakładem Muzeum II Wojny Światowej ukazała się monografia Jiriego Friedla pt. „Żołnierze banici: Brygada Świętokrzyska NSZ w Czechach w 1945 roku”. Jest to świetne opracowanie, opisujące pobyt partyzantów po wycofaniu się na Zachód na terenie Czechosłowacji. Książka jest o tyle wartościowa, że zarówno odkłamuje propagandę komunistyczną, która była bardzo polskim partyzantom nieżyczliwa jak i propagandę apologetów NSZ uważających, że pomnikowi bohaterowie, wszędzie witani z otwartymi ramionami.


miedzy-wyzwoleniem-a-zniewoleniem-polska-1944-1956-14– Krystyna Kersten, Między wyzwoleniem, a zniewoleniem. Polska 1944-1956, Londyn 1993

Książka jest zbiorem kilku tekstów autorki dotyczącej, jak wskazuje tytuł, problematyki okresu powojennego i stalinizmu. Obejmują zagadnienia stosunku społeczeństwa wobec ustroju, polityki historycznej, postaw intelektualistów i kwestii działalności podziemia zbrojnego. Tekst dotyczący partyzantki antykomunistycznej, jej działalności i profilu ideowego jest ważny, jako głos z okresu schyłku ustroju gdy polityka historyczna państwa jeszcze nie uczyniła tzw. „żołnierzy wyklętych” obiektem kultu. Co ciekawe, niebezpieczeństwo wystąpienia takich zjawisk autorka dostrzegła pod koniec lat 80.


Marcin Zaremba, Wielka Trwoga. Polska 1944-1947, ludowa reakcja na kryzys, Kraków 2012

Książka jest obszerną monografią historyczno-socjologiczną opisującą warunki powojennej Polski, nastroje społeczne, ksenofobię, bandytyzm, a także wycinek działalności podziemia zbrojnego. Autor łamie schematy zarówno ze strony narracji „Polacy nie są odpowiedzialni za to, co złego się działo, byli ofiarami, a w większości bohaterami” oraz „Polacy zawinili wobec Żydów, Ukraińców, Niemców, a nawet wobec siebie nawzajem”. Wskazuje też, że na solidne opracowanie czekają zbrodnie popełnione tuż po wojnie także innych mniejszościach niż Żydzi.

————————————————————————————————————————————————————–

– G. Motyka, R. Wnuk, T. Stryjek, A. Baran, Wojna po wojnie. Antysowieckie podziemie w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1944-1953, Gdańsk-Warszawa 2012

Wspólna praca wybitnych historyków zajmujących się okresem powojennym obejmuje problematykę podziemia antykomunistycznego w: Polsce, ziemiach wschodnich RP, Estonii, Litwie, Łotwie, Białorusi i Ukrainie. Praca obejmuje zarówno działalność partyzantki i jej zwalczanie, jak i konspirację młodzieżową, sposoby upamiętniania podziemia oraz próby pogodzenia pamięci historycznej Polski oraz jej wschodnich sąsiadów. Autorzy zadali także wiele pytań badawczych, które ukierunkowały badania nad tematem w kolejnych latach.

————————————————————————————————————————————————————–

M. Mazur, Antykomunistycznego podziemia portret zbiorowy 1945-1956, Lublin 2020

„W pozaprofesjonalnej pop-historii istotne znaczenie odgrywa (…) mit dotyczący bezwarunkowego i stałego poparcia społecznego dla podziemia”- pisze profesor Mariusz Mazur. Rzeczywistość była oczywiście o wiele bardziej złożona i zróżnicowana od legendy. Podejście do powojennej, antykomunistycznej partyzantki zmieniało wraz z upływem miesięcy. W początkowym okresie tak zwani żołnierze wyklęci mogli jednak liczyć na spore poparcie cywilów. Strach przed represjami ze strony władz oraz pragnienie, by wreszcie zapanował spokój, sprawiały, że stopniowo ubywało chętnych do dobrowolnej pomocy.

%d blogerów lubi to: