Zbrodnie podziemia powojennego

W latach 1944-1949, nieważne, czy nazwiemy ten czas wojną domową czy inaczej, „wyklęci” zabili ponad 5 tys. cywilów, w tym 187 dzieci do lat 14. Ale o tym się nie mówi, bo dla prawicy byli to komunistyczni pachołkowie i donosiciele do UB. Bezkrytyczne gloryfikowanie tzw. żołnierzy wyklętych, bez uwzględnienia całego kontekstu historycznego i ówczesnych realiów, jest niczym innym jak powieleniem a rebours haseł i tekstów propagandystów z okresu stalinowskiego.

Poniżej zamieszczamy opis niektórych zbrodni antykomunistycznego podziemia zbrojnego popełnionych w powojennej Polsce. Poniższy spis zbrodni o ofiar podziemia uwzględnia wyłącznie ofiary cywilne. Wśród ofiar poniższych wydarzeń znajduje się 327 osób w tym: 194 Ukraińców, 80 Białorusinów, 39 Żydów.

1945

– 24 marca 1945 oddział Kazimierza Kamieńskiego ps. „Huzar” napadł na Czyżew gdzie dokonano morderstwa 12 osób w tym: trzech Polaków i dziewięciu Żydów. Mord połączony był z rabunkiem (M. Zaremba, Wielka Trwoga, Kraków 2012, s. 346)

– 20 czerwca 1945 – Żelechów: Z Biuletynu Żydowskiej Agencji Prasowej: „Bandyci z NSZ zamordowali w Żelechowie Salomona Epnera, liczącego lat 21 i Perlę Fajgezucht. Zbrodnie te spotkały się z wielkim oburzeniem w społeczeństwie. Władze wszczęły energiczne śledztwo i pościg za ohydnymi zbrodniarzami”. Według relacji ocalałej Chanke Ashlak trzecią ofiarą była Saba Edelman. (więcej)

– 13 kwietnia 1945 – Horeszkowice: popełniono zbrodnię rabunkową na ośmioosobowej polskiej rodzinie przesiedleńców zza Buga zakwaterowanej w poukraińskim gospodarstwie popełniona przez oddział Narodowych Sił Zbrojnych we wsi Horeszkowice 13 kwietnia 1945 roku. Historyk IPN, Mariusz Zajączkowski zakłada prawdopodobieństwo, iż motywem zbrodni była chęć objęcia przez jednego z partyzantów, Józefa Skoczylasa, gospodarstwa po zamordowanych chłopach ukraińskich. Według Zajączkowskiego sprawcą mordu był oddział Pogotowia Akcji Specjalnej NSZ pod dowództwem „Sokoła” chociaż niektóre źródła wskazują na odpowiedzialność oddziału „Romana”. Według donosu informatora Urzędu Bezpieczeństwa ps. „Faraon”, który przytacza historyk wśród ofiar była kobieta w ciąży, która po zabiciu pozostałych jeszcze dawała oznaki życia i została zakopana żywcem. (Mariusz Zajączkowski „Spór o Wierzchowiny. Działalność oddziałów Akcji Specjalnej NSZ w powiatach Chełm, Hrubieszów, Krasnystaw i Lubartów na tle konfliktu polsko-ukraińskiego (sierpień 1944 r. – czerwiec 1945 r.)”: „Pamięć i sprawiedliwość. Pismo Instytutu Pamięci Narodowej” nr. 1(9)2006, Warszawa, 2006)

– 27 maja 1945 – Przedborze: Oddział NSZ Władysława Kołacińskiego “Żbika” dokonał uprowadzenia dziewięciorga ocalałych z holocaustu Żydów w tym jednej kobiety i dziecka. Zostali rozstrzelani w lesie. (D. Engel, Patterns of a Anti-Jewish Violence in Poland, 1944-1946, “Yad Vashem Studies”, vol. 26, 1998

– 6 czerwca 1945 – Wierzchowiny: Oddział PAS – NSZ pod dowództwem “Szarego” zamordował 194 mieszkańców wsi narodowości ukraińskiej z czego 45 stanowili mężczyźni, 65 dzieci poniżej 11 roku życia. Doszło również do rabowania mienia i gwałtów. Najstarsza ofiara miała 92 lata, najmłodsza 2 tygodnie. (Mariusz Zajączkowski „Spór o Wierzchowiny. Działalność oddziałów Akcji Specjalnej NSZ w powiatach Chełm, Hrubieszów, Krasnystaw i Lubartów na tle konfliktu polsko-ukraińskiego (sierpień 1944 r. – czerwiec 1945 r.)”: „Pamięć i sprawiedliwość. Pismo Instytutu Pamięci Narodowej” nr. 1(9)2006, Warszawa, 2006)

– 8 lipca 1945 – Opoczno: Bojówka NSZ zamordowała troje spośród ośmiu Żydów zamieszkujących Opoczno w tym jednego ocalałego z Auschwitz. (D. Engel, Patterns of a Anti-Jewish Violence in Poland, 1944-1946, “Yad Vashem Studies”, vol. 26, 1998)

– październik 1945 – las między Komorznem, a Krzywiczynami. Oddział Franciszka Olszówki ps. „Otto” natknął się na zarządcę gospodarstwa niemieckiego w towarzystwie 23-letniej córki poprzedniego właściciela, którą oddział uprowadził. Następnego dnia okoliczni mieszkańcy udali się w poszukiwania, zostali również uprowadzeni, a następnie zastrzeleni. Wśród 13 zamordowanych było 7 kobiet i 11-letnie dziecko (J. Bednarek, Oddział Franciszka Olszówki Otta. Z dziejów powojennej konspiracji antykomunistycznej w: Pamięć i Sprawiedliwość nr 1(5) 2004, s. 204).

– 25 października 1945 – Radomsko, oddział Konspiracyjnego Wojska Polskiego zamordował Stefana Chobota, sekretarza KG PPR w Zakrzówku, Jana Zbroję członka PPR oraz niejakiego Franciszka Jaworskiego. (więcej)

– 14 grudnia 1945 – Warta: 40-osobowy oddział Eugeniusza Kokolskiego ps. „Groźny” (był to założyciel małej organizacji używającej nazwy „Niepodległość”) opanował miasteczko schwytał obecnych na rynku dwóch Żydów. Zostali oni zdaniem IPN „z niewyjaśnionych dotąd powodów” rozstrzelani. (więcej)

– 31 grudnia 1945 – doszło do Mordu w Gronkowie: zastrzelono Józefa Szewczyka, 32-letniego Stanisława Zagatę-Łatanka, 18-letniego Leona Zagatę-Łatanka, 21-letniego Bronisława Zagatę-Łatanka i 28-letniego Władysława Krzystyniaka. Ofiary były mordowane na oczach swoich żon oraz dzieci.

1946

– 24 stycznia 1946 Trybsz – partyzanci Józefa Kurasia ps. „Ogień” uprowadzili i zamordowali Słowaka – Pavla Bizupa, zamordowali też jego 18-letniego syna Jakuba.

– 29 stycznia 1946 roku oddział NZW Romualda Rajsa ps. „Bury” zamordował 16 osób we wsi Zaleszany. Ofiary zostały spędzone do chaty rodziny Niczyporuków, którą partyzanci podpalili. W płomieniach zginęli: Stefan Weremczuk, Jan Niczyporuk, jego żona Natalia i troje małych dzieci, Aleksy, Michał i Piotr Niczyporukowie (w wieku 3, 5 i 7 lat) oraz niemowlę: Nadzieja Leończuk. Podczas próby ucieczki z płonącego domu zastrzelono: Grzegorza Leończuka i jego synów: 3-letniego Konstantego i pół-rocznego Sergiusza. Partyzanci zabili też Teodora Sacharczuka za odmowę oddania owsa, Aleksandra Zielinkę z Wólki Wygonowskiej i 16-letniego Piotra Demianiuka – syna sołtysa. Uprowadzono też Michała Niczyporuka. Tego samego dnia oddział odwiedził Wólkę Wygonowską, gdzie zamordował Stefana Babulewicza i Jana Ziemkiewicza.

– 31 stycznia 1946 oddział Romualda Rajsa ps. „Bury” rozstrzelał 31 furmanów, których wcześniej uprowadzono.

– 1-2 lutego 1946 noszące znamiona ludobójstwa zbrodnie oddziału NZW dokonane w miejscowościach Zanie, Szpaki i Końcowizna na Podlasiu. Wsie zostały częściowo spalone, a w Zaniach i Szpakach łącznie zginęło 31 osób cywilnych.

– 5 lutego 1946 doszło do Pogromu w Parczewie. Oddział WiN braci Edwarda i Leona Taraszkiewiczów ps. „Żelazny” i „Jastrząb” zaatakował miasteczko i dokonał rabunku mienia żydowskich mieszkańców z których część została pobita. Podczas napadu rozstrzelano trzech członków żydowskiej straży podległej Centralnemu Komitetowi Żydów Polskich oraz raniono jednego cywila. W strzelaninie zginął także funkcjonariusz MO.

– 6 lutego 1946 – grupa Józefa Kurasia ps. „Ogień” zastrzeliła w Nowym Targu miejscowego rabina, Dawida Grasgrina, który przeżył Holocaust ukrywając się w słowackim klasztorze. (Związek Żydów w Nowym Targu i okolicy Podhala w Izraelu)

– 9 marca 1946 oddział WIN Kazimierza Harmidy ps. „Lech” zaatakował w powiecie bielskim dom zamieszkały przez pięciu Żydów i Polaka z dzieckiem. Dwie osoby zamordowano na miejscu, resztę wywieziono do lasu, rozstrzelano, a zwłoki wrzucono do Bugu. Mienie zostało zrabowane. (M. Zaremba, s. 350).

– 5 kwietnia 1946 – Radomsko – członek KWP, Henryk Glapiński ps. „Klinga” dokonał morderstwa pedagoga, dyrektora szkoły Andrzeja Chodury. Powodem była przynależność do PPR oraz działalność na rzecz utworzenia w szkole Związku Walki Młodych. (Wspomnienie ucznia)

– 15 kwietnia 1946 Nowa Biała – partyzanci Józefa Kurasia ps. „Ogień” napadli i obrabowali kilka słowackich rodzin, a następnie uprowadzili czterech mężczyzn: Jana Kraka (ur. 1892), Jana Szturka (ur. 1899), Józefa Chalupkę (ur. 1904) i Jana Laszanskiego (ur. 1914), którzy zostali następnie zamordowani.

– 2 maja 1946 – grupa Józefa Kurasia ps. „Ogień” zastrzeliła na ul: Waksmundzkiej, na moście dwóch Żydów ocalałych z zagłady. Imiona ofiar: Lonek Lindenberger i Ludwig Herz. (Związek Żydów w Nowym Targu i okolicy Podhala w Izraelu)

– wrzesień 1946: grupa „Ryśka” zamordowała w Murzacichłych pow. Nowy Targ braci Andrzeja i Franciszka Chowaniec. Wcześniej zabito ich brata, który był funkcjonariuszem MO.

– 14 października 1946 grupa „Ryśka” podległa „Ogniowi” zamordowała na Gubałówce trzech członków PPR: Władysława Nowaka, Andrzeja Hajduka i Andrzeja Ligirdzińskiego. Ofiary zostały obrabowane.

– 18 października 1946 zamordowany został w Zakopanym przez grupę „Powichra” podległą „Ogniowi” Józef Rutkowski, student Politechniki Warszawskiej i członek PPR. Przebywał w sanatorium.

– październik 1946 Tadeusz Baliński ps. „Kukułka” zamordował Zofię Pawlikowską z Nowego Targu. Wcześniej zamordowana została jej matka Józefa.

– 8 listopada 1946 Łapsze Niżne – partyzanci Józefa Kurasia ps. „Ogień” zastrzelili Słowaka – Jana Kovalczika.

– 12 listopada 1946 Niedzica – partyzanci Józefa Kurasia ps. „Ogień” zamordowali i obrabowali Słowaka, Michała Kuźla – ojca sześciorga dzieci. Tego samego dnia nieznani sprawcy zabili członków PPR: Biegańskiego, Jana Zawadzkiego, Jana Pałkę i funkcjonariusza UB Ciesielskiego. Zginęli też: Józefa Janocka i Józef Szeliga (brak informacji o członkostwie w partii.

– 15 listopada 1946 grupa „Powichra” dokonała morderstwa rodziny Olszewskich zam. w Kościeliskach k. Zakopanego. Na miejscu zginęli: Józef Olszewski, Maria Olszewska (żona) i Władysław Olszewski (syn). Powodem była rzekoma współpraca z bezpieką.

– 22 listopada 1946 grupa „Groźnego” zamordowała Macieja Kawulę z Bielanki pow. Nowy Targ.

1947

– 6 stycznia 1947 zamordowany przez grupę Rocha został członek PPR i inspektor samorządu przy starostwie w Myślenicach Władysław Żebrak.

– 12 stycznia 1947 zamordowany został Józef Obłak – członek PPR w Skomielnej Białej. W mordzie brali udział: Adam Domalik ps. „Kowboj”, Ignacy Wacławik ps. „Kula” i Marian Zielonka ps. „Wilk”.

– styczeń 1947 Zamordowany został przez grupę „Rocha” członek PPR z wsi Zaborniki pow. Myślenice kandydujący do sejmu.

– styczeń 1947 grupa „Rocha” dokonała morderstwa członka PPR o nieznanym nazwisku we wsi Klikuszowa. Został powieszony, a następnie rozstrzelany (zerwał się sznur”.

– styczeń 1947 zamordowany został przewodniczący komisji wyborczej w Skawie pow. Myślenice (nazwisko nieustalone). Udział w morderstwie brali: Antoni Wąsowicz ps. „Roch”, Tadeusz Baliński ps. „Tur” i Adam Domalik ps. „Kowboj”.

– 13 lutego 1947 nieustaleni sprawcy zabili Wojciecha Zawadę z Dębna pow. Nowy Targ. Zamordowany był członkiem PPR.

– 20 lutego 1947 roku będący pod wpływem alkoholu Józef Kuraś ps. „Ogień” postrzelił Rozalię Waksmundzką, którą uznał za odpowiedzialną za wydanie UB swojego zastępcę Jana Srala ps. „Potrzask”. Usiłował również zamordować pod tym samym zarzutem jej 13-letnią siostrzenicę i 10-letniego siostrzeńca (L. Konarski, Nie igrać z „Ogniem”, Tygodnik Przegląd – 12 marca 2017).

– 13 marca 1947 roku we wsi Niwa pow. Nowy Targ grupa „Rocha” napadła na mieszkanie narzeczonych będących ujawnionymi członkami bandy Józefa Kurasia ps. „Ogień”. Na miejscu zginęła Albina Zborowska ps. „Baśka”, a Bogusław Szokalski ps. „Herkules” został ciężko ranny.

– 31 maja 1947 w Łętowej pow. Limanowa doszło do napadu na gospodarstwo Szczepana Kuczaji. Zamordowany został gospodarz oraz ksiądz Władysław Magiera, który przyszedł mu z pomocą. Sprawcami zbrodni była banda „Skały”.

– lipiec 1947 Kowanc: Członkowie bandy „Wiarusy” zamordowali swojego członka ps. „Czarny” imieniem Marian, który miał być dezerterem z UB i współpracownikiem bezpieki. Zamordowano także niejakiego Janasa z Rabki-Zdrój, członka PPR i restauratora. Mordu dokonano na rozkaz Józefa Świdra ps. „Mściciel” z bandy „Wiarusy”.

– 9 sierpnia 1947 – Rabka ul. Nowy Świat: Zamordowano troje osób narodowości żydowskiej: Zygmunta Kozika-Golsztajna – byłego pracownika Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Państwa oraz Sabinę Cejan i Bronisławę Banicką. W morderstwie brali udział: Józef Świder ps. „Mściciel” i Andzej Świder ps. „Harcerz”, członkowie bandy „Wiarusy”.

– sierpień 1947 – Zamordowany przez powieszenie został Jan Dziejak z Łopusznej pow. Nowy Targ. Sprawcami mordu byli członkowie bandy „Wiarusy”.

– 5 września 1947 – uprowadzono, a następnie zamordowano Jakuba Bąka, sekretarza PPR w miejscowości Kbuszkowce pow. Nowy Targ.

– 11 września 1947 – Łopuszne pow. Nowy Targ. Zamordowany przez powieszenie został Jan Siut. Przy ofierze znaleziono kartkę z napisem „AK III-cia Kompania”.

– 15 października 1947 roku członkowie bandy „Wiarusy” pobili Stanisławę Łuczak, nauczycielkę i członkinię PPR ze Szczawnicy. Ofiara miała złamaną rękę.

– W nocy z 31 października na 1 listopada 1947 roku banda „Wiarusy” dokonała zatrzymania pociągu na stacji Lasek pow. Nowy Targ. Zamordowano trzech funkcjonariuszy MO oraz pasażerów: Mariana Wydrę i Mariana Kolasę. Siedem osób zostało rannych.

1948

– 2 kwietnia 1948 roku banda „Wiarusy” w sile pięciu ludzi zabiła w Krościenku Jana Karkułę, który był ujawnionym członkiem grupy.

– 15 października 1948 roku podczas kontroli pociągu w Wadowicach członkowie bandy „Wiarusy” zastrzelili funkcjonariusza MO: Mariana Skocza oraz dwóch pasażerów: Jana Targosza i Teofila Szynika. Ranny został też funkcjonariusz Służby Ochrony Kolei: Jan Listwin i dwóch innych pasażerów: Jan Bobek i Piotr Kapitański.

– 20 października 1948 roku banda „Wiarusy” w sile czterech ludzi dokonała morderstwa nieznanego człowieka w lesie na górze Turbacz, podejrzanego o współpracę z bezpieką. Morderstwa dokonać miał Tadeusz Dymel ps. „Srebrny” strzałem w tył głowy.

1949

– 23 maja 1949 roku banda „Wiarusy” zamordowała Franciszka Kowalczyka ze Sromów Niżnych pow. Nowy Targ. Przy zwłokach znaleziono „wyrok” z pieczęcią Ruchu Oporu Armii Krajowej.

– 28 maja 1949 roku zamordowano Władysława Mrowca z Dużego Gronkowa pow. Nowy Targ. Ofiara została wcześniej aresztowana przez UB jako podejrzany o współpracę z bandą „Wiarusy”. Został uprowadzony od swojej narzeczonej i zastrzelony przez członków tej bandy.

%d blogerów lubi to: